The Social Roles of Polish Sociologists after 1945

in Comparative Sociology
Restricted Access
Get Access to Full Text
Rent on DeepDyve

Have an Access Token?



Enter your access token to activate and access content online.

Please login and go to your personal user account to enter your access token.



Help

Have Institutional Access?



Access content through your institution. Any other coaching guidance?



Connect

Abstract

In this article I discuss the social roles of Polish sociologists in the period between 1945 and 1989. Sociologists in Poland are assumed to have constituted a heterogeneous group representing various attitudes towards the political system. Over time, they defined their intellectual role in public discourse differently. This picture remains incomplete without consideration of some crucial aspects: whether there were ways in which sociologists neutralized their participation in building the regime; and the techniques used for evasion and “legal criticism” of the system. The analysis is based on my comments of well-known sociologists published in the press and in books. Issues discussed include the function of sociology, the role of sociologists in a socialist country, and the position of sociology among other sciences and political doctrines.

The Social Roles of Polish Sociologists after 1945

in Comparative Sociology

Sections

References

AmsterdamskiStefan, '„Społeczny status nauki a jej stosunek do wartości.“' (1972) 11(12) Człowiek i Światopogląd: 242-59.

BaumanZygmunt, '„Przeciwko monopolowi w nauce.“' (1956) 48(6) Po Prostu.

BaumanZygmunt, '„O zawodzie socjologa.“' (1960) 3 Kultura i Społeczeństwo: 163-76.

BaumanZygmunt, Z zagadnień współczesnej socjologii amerykańskiej, (Książka i Wiedza, Warszawa 1961a).

BaumanZygmunt, '„Nie bawmy się w pikasa.“' (1961b) 26(3) Polityka.

BaumanZygmunt, Wizje ludzkiego świata, (Książka i Wiedza, Warszawa 1964).

BendaJulien, The Treason of the Intellectuals, (Transaction Publishers, New Brunswick, NJ 2007).

BierutBolesław, '„List Prezydenta RP Bolesława Bieruta do uczestników I Kongresu Nauki Polskiej.“' (1951) 1–2(3–6) Myśl Filozoficzna.

BierutBolesław, '„Przemówienie z okazji inauguracji roku akademickiego w INS Wyższej Szkole Partyjnej.“' (1955) 280(3) Trybuna Ludu.

ChałasińskiJózef, '„Kultura umysłowa i jej autorytety.“' (1955) 41(1) Przegląd Kulturalny: 5.

ChałasińskiJózef, '„Drogi i bezdroża socjalizmu w nauce polskiej (1949–1954).“' (1957) 1 Kultura i Społeczeństwo: 7-43.

CiupakEdward, '„Nauka zaangażowana.“' (1977) 40(3) Argumenty.

CyrankiewiczJózef, '„Przemówienie Premiera Józefa Cyrankiewicza wygłoszone dla uczestników I Kongresu Nauki Polskiej.“' (1951) 7–8 Życie Nauki: 651-52.

CzerwińskiMarcin, '„Socjologia, prognozy planowanie.“' (1966) 4 Kultura i Społeczeństwo: 21-30.

CzyżewskiMarek, '„W sprawie statusu socjologii (Polemika z koncepcją Jacka Szmatki).“' (1981) 4 Studia Socjologiczne: 245-56.

DrewnowskiJan, Rozkład i upadek sowietyzmu w Polsce, (Norbertinum, Lublin 1991).

DudekAntoni, Państwo i Kościół w Polsce 1945–1970, (PiT, Kraków 1995).

DyoniziakRyszard, '„Dylematy upaństwowionej socjologii.“' (2001) 566 Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie: 5-13.

HałasElżbieta, '„Socjologia a etyka społeczna w KUL.“', in E. Hałas (ed), Pomiędzy etyką a polityką, (TN KUL, Lublin 1999) 13-44.

HirszowiczMaria, The Bureaucratic Leviathan: a Study in the Sociology of Communism, (New York University Press, New York 1980).

HirszowiczMaria, Pułapki zaangażowania. Intelektualiści w służbie komunizmu, (Scholar 2001, Warszawa 2001).

HochfeldJulian, '„O niektórych aspektach przeciwstawności materializmu historycznego i socjologii burżuazyjnej.“' (1951) 1–2 Myśl Filozoficzna: 106-54.

HochfeldJulian, '„Socjologia, materializm historyczny, ideologia.“' (1960) 6 Studia Filozoficzne: 3-39.

HochfeldJulian, '„W sprawie inżynierii społecznej.“' (1961) 27/28(1) Argumenty: 3.

HübnerPiotr, '„Nowa nauka“ i ludzie systemu.“' (1990) 5 Res Publica: 70-76.

GoćkowskiJanusz, '„Odpowiedzialność uczonych za warunki wykonywania swego zawodu.“' (1978) 3 Prakseologia: 149-65.

GoćkowskiJanusz, '„Modele socjologii w Polsce.“' (1981) 1 Studia Socjologiczne: 49-72.

GoćkowskiJanusz, '„Społeczne role uczonych. Trzy role i trzy teatry.“' (1985) 40(10) Polityka.

GoćkowskiJanusz, '„Tradycja terapeutyczno-reformatorska w polskiej myśli socjologicznej.“', in A. Kojder i K.Z. Sowa (ed), Los i wybór : dziedzictwo i perspektywy społeczeństwa polskiego, (Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów 2003) 147-174.

GraczykJózef, '„Cztery dyskusje o socjologii.“' (1967) 1 Studia Socjologiczne: 294-98.

JabłońskiHenryk, '„Nauka w służbie narodu.“' (1974) 1 Kultura i Społeczeństwo: 13-18.

JanPawełII, '„Przemówienie z 12 listopada 1983.“' (1984) 29(1) Tygodnik Powszechny: 2.

JankowskiHenryk, '„O etyce naukowca.“' (1957) 12(2) Po Prostu.

JarosińskiWitold, '„Przemówienie wprowadzające wygłoszone 17 grudnia 1962 r. na XI Plenum KC PZPR.“' (1963) 1 Nowe Drogi: 3-19.

JaroszewskiTadeusz M., '„Nauki społeczne, humanizm, laicyzacja.“' (1971) 51/52(1) Argumenty: 7.

JerschinaJan, '„Przyszłość socjologii: powrót do tradycji i funkcji reformatorskiej. Dyskusja nad stanem i potrzebami socjologii polskiej.“' (1985) 4 Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny: 275-81.

JordanZbigniew, '„Bunt intelektualisty.“' (1955) Kultura 9: 93-102.

Mike F. Keen and Janusz Mucha (eds), Sociology in Central and Eastern Europe: Transformation at the Dawn of a New Millennium, (Praeger, Westport, Conn. 2003).

KłoskowskaAntonina, '„Nauka czy przyjemność?“' (1957) 2(7) Po Prostu.

KłoskowskaAntonina, '„Nauki społeczne- obowiązki i odpowiedzialność.“' (1978) 5 Nowe Drogi: 51-59.

KmitaJerzy, '„Godność nauki.“' (1980) 187(1) Nurt: 2.

KojderAndrzej, '„Bezdroża socjologii.“' (1973) 1(14) Polityka.

KołakowskiLeszek, '„Wizjonerstwo i dogmatyzm.“' (1955) 43(1) Przegląd Kulturalny: 2.

KotarbińskiTadeusz, '„O drogach rozwoju polskiej nauki.“' (1957) 4(2) Po Prostu.

KozieleckiJózef, Intelektualiści – miejsce na ziemi, (Ossolineum, Wrocław 1989).

KraśkoNina, Instytucjonalizacja socjologii w Polsce 1920–1970, (PWN, Warszawa 1996).

KrasnodębskiZdzisław, Drzemka rozsądnych, (Ośrodek Myśli Politycznej, Kraków 2006).

KrońskiTadeusz, '„Antydogmatyzm i metafizyka.“' (1955) 46(2) Przegląd Kulturalny: 4.

KrzemińskiIreneusz, '„Nie wykorzystane możliwości.“' (1974) 18(4) Literatura.

KrzemińskiIreneusz, '„Metodologia jako filozofia pozytywistycznej równowagi. Ćwierć wieku w Instytucie Socjologii UW.“', in A. Sułek (ed), Socjologia na UW. Fragmenty historii, (IFiS PAN, Warszawa 2007) 306-322.

KuczyńskiPaweł, '„Widmo socjologii biurokratycznej.“' (1980) 6 Studia Filozoficzne: 117-33.

KurowskiStefan, '„O wielki program badań społecznych.“' (1955) 34(7) Dziś i Jutro.

KurowskiStefan, '„Dogmatyzm i rozwój nauki.“' (1956) 3(3) Dziś i Jutro: 6.

KwaśniewiczWładysław, '„Uniwersyteckie nauczanie socjologii a społeczne role socjologów.“' (1976) 2 Studia Socjologiczne: 17-27.

KwaśniewiczWładysław, '„Polska socjologia wobec zagadnienia praktycznych jej zastosowań.“', in J. Kulpińska and S. Nowakowski (eds), Społeczeństwo i socjologia: księga poświęcona Profesorowi Janowi Szczepańskiemu, (Ossolineum, Wrocław 1985) 517-536.

LangeOskar, '„O konsekwentne stosowanie analizy marksistowskiej.“' (1955) 49(1) Przegląd Kulturalny: 2.

LifschensA., '„Młodzi socjologowie o problemach swojego zawodu.“' (1978) 3 Studia Socjologiczne: 247-54.

LutyńskiJan, '„Społeczne funkcje badań społecznych.“' (1963) 2 Przegląd Socjologiczny: 13-42.

LutyńskiJan, '„Działania pozorne.“' (1977) 2 Kultura i Społeczeństwo: 69-78.

MalewskiAndrzej, '„Postulaty praktycznej użyteczności a rozwój nauk społecznych.“' (1956) 5 Zeszyty Naukowe UMK: 3-13.

MannheimKarl, Ideology and Utopia: an Introduction to the Sociology of Knowledge, (Harcourt Brace Jovanovich, San Diego 1985).

MarkiewiczWładysław, '„Eksperci od przyszłości.“' (1970) 43 Perspektywy: 22-23 32.

MarkiewiczWładysław, '„Postawy środowiska socjologicznego wobec uchwał Partii.“' (1963) 211(4) Trybuna Ludu.

MarkiewiczWładysław, '„Socjologia w Polsce.“' (1970) 1 Studia Socjologiczne: 5-38.

MarkiewiczWładysław, '„Stan i perspektywy rozwoju nauk społecznych.“' (1972) 3 Nowe Drogi: 44-57.

MarkiewiczWładysław, '„W perspektywie nauki.“' (1973) 25(1) Argumenty: 13.

MarkiewiczWładysław, '„Nauki społeczne – ranga, odpowiedzialność, oczekiwania i zadania.“' (1975) 2–3 Kultura i Społeczeństwo: 15-20.

MarkiewiczWładysław, '„Miejsce i rola marksizmu w badaniach społecznych.“' (1984) 1 Nauka Polska: 43-54.

MiłoszCzesławZielonkoJ., The Captive Mind, (Knopf, New York 1953).

MokrzyckiEdmund, Założenia socjologii humanistycznej, (PWN, Warszawa 1971).

MokrzyckiEdmund, '„Czy do nauki przychodzi się z pytaniami?“' (1973) 15(15) Polityka.

MokrzyckiEdmund, '„Takie to marksistowskie.“' (1974) 2(2) Polityka.

MokrzyckiEdmund, '„Z teorii milczenia.“' (1976) 6 Miesięcznik Literacki: 101-3.

MorawskiWitold, '„Socjologia a modernizacja społeczna.“' (1973) 26(6) Kultura.

MosesDirk A., German Intellectuals and the Nazi Past, (University of Cambridge Press, Cambridge 2007).

MuchaJanusz, '“The Humanistic Sociology of Stanisław Ossowski.”', in P. Sztompka (ed), Masters of Polish Sociology, (PAN, Kraków 1984) 179-199.

MuchaJanusz, '„Przedmowa. Wyobraźnia w naukach społecznych.“', in C. Wright Mills (ed), Wyobraźnia socjologiczna, (PWN, Warszawa 2008) 7-41.

MusiałFilip, '„Realizm Kościoła katolickiego w czasach PRL-u.“' (2005) Ośrodek Mysli Politycznej Retrieved June 5 2005 (www.omp.org.pl/index.php?module=subjects&func=viewpage&pageid=159).

NowakStefan, '„Do nauki przychodzi się z pytaniami.“' (1973) 11 Polityka.

OrzechowskiMarian, '„Społeczna odpowiedzialność uczonego.“' (1978) 3 Nowe Drogi: 81-99.

OssowskaMaria, Intymny portret uczonych: korespondencja Marii i Stanisława Ossowskich, (Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2002).

OssowskiStanisław, '„Doktryna marksistowska na tle dzisiejszej epoki.“' (1947) 12 Myśl Współczesna: 501-13.

OssowskiStanisław, '„Teoretyczne zadania marksizmu.“' (1948a) 1 Myśl Współczesna: 4-18.

OssowskiStanisław, '„Na szlakach marksizmu.“' (1948b) 8/9 Myśl Współczesna: 19-34.

OssowskiStanisław, O osobliwościach nauk społecznych, (PWN, Warszawa 1962).

OssowskiStanisław, '„Nauki humanistyczne a ideologia społeczna.”', in Dzieła, (PWN, Warszawa 1967) 103-124.

OssowskiStanisław, '„Problematyka swobody słowa w dyskusjach naukowych.“' (1981) Kultura i Życie, October: 22-25.

PawluczukWłodzimierz, '„Drogi i bezdroża socjologii.“' (1986) 2 Zdanie: 7-14.

PodgóreckiAdam, '„Pięć funkcji socjologii.“' (1966) 3 Studia Socjologiczne: 227-43.

RychardAndrzej, '„Krytyczna socjologia instytucji realnego socjalizmu a poznawcze wyzwania transformacji: ile kontynuacji, a ile rewizji.“' (1992) 1/2 Studia Socjologiczne: 19-23.

SchaffAdam, '„Marksizm a rozwój nauki.“' (1948) 6/7 Myśl Współczesna: 245-63.

SchaffAdam, Narodziny i rozwój filozofii marksistowskiej, (Książka i Wiedza, Warszawa 1949).

SchaffAdam, '„Marksizm a rozwój polskiej humanistyki.“' (1955) 43(1) Przegląd Kulturalny: 2.

SchaffAdam, '„Stalin a nauka.“' (1953) 3 Życie Szkoły Wyższej: 12-19.

SchaffAdam, '„O pozytywny program badań społecznych.“' (1955) 45(1) Przegląd Kulturalny: 2.

SchaffAdam, '„W sprawie partyjnego kierowania nauką.“' (1956) 6 Nowe Drogi: 12-23.

SchaffAdam, '„Zadania socjologów-marksistów. Polskie doświadczenia.“' (1961) 49(1) Polityka: 11.

SchaffAdam, '„Ankietowania, czyli o rozwoju polskiej socjologii.“' (1962) 16(1) Polityka: 11.

SchaffAdam, Moje spotkania z nauką polską, (Polska Oficyna Wydawnicza BAW, Warszawa 1997).

SicińskiAndrzej, '„Nauka o naszej przyszłości.“' (1967) 1 Kultura i Społeczeństwo: 89-96.

SicińskiAndrzej, '„Two Sociologies: of Times of Stability and of Times of Crisis.“' (1981) 3/4 The Polish Sociological Bulletin: 5-10.

SitekRyszard, Warszawska szkoła historii idei, (Scholar, Warszawa 2000).

SitekRyszard, '„Czy trzeba namawiać nauki społeczne żeby stanęły na czele ruchu egzekucji praw w Polsce?“' (1981) 4 Odra: 2-8.

Socjologia polska na tle socjologii światowej (dyskusja), (1986) 4 Studia Socjologiczne: 11-8.

SułekAntoni, '„Przeciwko socjologii oralnej.“' (1987) 4 Kultura i Społeczeństwo: 227-29.

SułekAntoni, '„Dlaczego socjologia nie przewidziała Solidarności i co z tego wynikło.“', in A. Sułek (ed), Solidarność. Wydarzenie konsekwencje pamięć, (IFiS PAN, Warszawa 2006) 255-269.

SułekAntoni, '„Do Ameryki! Polscy socjologowie w USA po przełomie 1956 roku' Presented at Conference 20 lat Instytutu Socjologii: ku pamięci prof. Sitka, 21 June, Warszawa.

SzackiJerzy, '„Rozmowy bez recept.“' (1998) 4 Res Publica: 31-42.

SzaniawskiKlemens, '„Teorie i metody“' (1969) 16(1) Współczesność: 11.

SzczepańskiJan, '„Sociology 1968.“' (1969) 3 The Polish Perspectives: 27-33.

SzczepańskiJan, '„Zadania nauk społecznych.“' (1970) 9(5) Życie Warszawy.

SzczepańskiJan, Odmiany czasu teraźniejszego, (Książka i Wiedza, Warszawa 1973).

SzczepańskiJan, '„Stosowanie nauk społecznych w praktyce.“' (1976) 6 Nowe Drogi: 39-50.

SztompkaPiotr, '„Takie to zaangażowanie.“' (1974) 5(8) Polityka.

SztompkaPiotr, '„Ekspert czy trybun? [Rola społeczna intelektualistów]“' (1981) 4(15) Kultura.

SztompkaPiotr, '“The Polish Sociological Tradition.”', in P. Sztompka (ed), Master of Polish Sociology, (Ossolineum, Wrocław ) 7-24.

SztompkaPiotr, '„Nie ma odpoczynku na szczytach.“', in Polityka, (marzec 2007).

SzymczykJan, Pomiędzy marzeniami a faktami. Szkice socjologiczne, (Norbertinum, Lublin 2005).

TurowskiJan, '„Socjologia rozumiejąca Franciszka Mirka.“', in E. Hałas (ed), Pomiędzy etyką a polityką, (TN KUL, Lublin 1999) 137-152.

WerblanAndrzej, '„O socjologii krytycznie.“' (1963) 7 Nowe Drogi: 12-24.

WesołowskiWłodzimierz, '„Spojrzenie w przyszłość: nauka podporządkowana społeczeństwu.“' (1970) 168(4) Trybuna Ludu 161.

WiatrJerzy J., Past and Present in Polish Sociology, (Ossolineum, Wrocław 1974).

WiatrJerzy J., '„Nauki społeczne w umacnianiu socjalistycznego państwa.“' (1982) 2 Wojsko Ludowe: 10-16.

WiatrJerzy J., Życie w ciekawych czasach, (Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji, Warszawa 2008).

WincławskiWłodzimierz, Słownik biograficzny socjologii polskiej, (Wydawnictwo Naukowe PWN, A–H. Warszawa 2001).

WincławskiWłodzimierz, Słownik biograficzny socjologii polskiej, (Wydawnictwo Naukowe PWN, I–M. Warszawa 2004).

WincławskiWłodzimierz, Słownik biograficzny socjologii polskiej, (Wydawnictwo Naukowe PWN, N–St. Warszawa 2007).

ZiółkowskiMarek, '„Socjologia polska wobec problemów społecznych kraju. Refleksje po VI Ogólnopolskim Zjeździe Socjologicznym. Łódź 9–22 września 1981.“' (1981) 3 Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny: 297-300.

ZnanieckiFlorian, Społeczne role uczonych, (PWN, Warszawa 1984).

ZnanieckiFlorian, The Social Role of the Man of Knowledge, (Transaction Books, Brunswick 1986).

ŻółkiewskiStefan, '„Niektóre zagadnienia rozwoju nauk społecznych w Polsce.“' (1955) 12 Nowe Drogi: 3-23.

ŻółkiewskiStefan, '„Aktualna sytuacja w humanistyce polskiej.“' (1961) 1 Nauka Polska: 17-42.

Index Card

Content Metrics

Content Metrics

All Time Past Year Past 30 Days
Abstract Views 9 9 3
Full Text Views 3 3 3
PDF Downloads 0 0 0
EPUB Downloads 0 0 0