Jan Lever: Challenging the Role of Typological Thinking in Reformational Views of Biology

In: Philosophia Reformata

This essay analyzes the view of evolution of Jan Lever (1922–2010), founder of the biology department at the Vrije Universiteit Amsterdam, and compares his view with those of J.H. Diemer and H. Dooyeweerd. Together with Dooyeweerd, Lever wrote a series of chapters on the species concept in Philosophia Reformata (1948–1950) in which species were defined as constant types. In his book, Creatie en Evolutie (1956), Lever still subscribed to Dooyeweerd’s philosophy but also suggested that it is possible that biological evolution occurred, including that of human beings, and that scientific research can shed light on these processes. Influenced by his idea of individuality structures, Dooyeweerd criticized Lever and suggested that species are constant; that science cannot speak to the topics that Lever discusses. It is argued that Dooyeweerd’s views are influenced by the typological thinking of the time and that reformational thought would benefit from de-emphasizing this aspect of reformational philosophy.

  • AgassizL. (1962 orig. 1857) Essay on Classification edited by E. LurieThe Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, MA.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • BanekeD.M. (2008) Synthetisch denken: Natuurwetenschappers over hun rol in een moderne maatschappij 1900–1940VerlorenHilversum.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • BavinckH. (1901) Schepping of ontwikkeling KokKampen.

  • BavinckH. (1907) ‘Contra’ in P.G. Buekers and H. Bavinck Evolutie Pro en Contra2138HollandiaBaarn.

  • BlanckeS. (2013) ‘Catholic Responses to Evolution, 1859–2009: Local Influences and Mid‐Scale Patterns’Journal of Religious History Vol. 37353368.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • BorgmeierT. (1957) ‘Basic Questions of Systematics’Systematic Zoology Vol. 65369.

  • BowlerP.J. (1977) ‘Darwinism and the Argument from Design: Suggestions for a Reevaluation’Journal of the History of Biology Vol. 102943.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • BowlerP.J. (1983) The Eclipse of Darwinism: Anti-Darwinian Evolution Theories in the Decades Around 1900Johns Hopkins University PressBaltimore, MD.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • BowlerP.J. (1989Revised Edition) Evolution: The History of an Idea University of California PressBerkeley, CA.

  • BouwmanW. (2006) ‘De evolutie van professor Lever’Nederlands Dagblad March 175.

  • BrongersmaL.D. (1972) ‘Levensbericht C.J. van der Klaauw’, Jaarboek van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen Amsterdam127133.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • Classen-BockhoffR. (2001) ‘Plant Morphology: The Historic Concepts of Wilhelm Troll, Walter Zimmermann and Agnes Arber’Annals of Botany Vol. 8811531172.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • ClouserR. (1999) Knowing with the Heart: Religious Experience & Belief in GodInterVarsity PressDowners Grove, IL.

  • ClouserR. (2005Revised Edition) The Myth of Religious NeutralityUniversity of Notre Dame PressNotre Dame, IN.

  • CookH. (2013) ‘Emergence: A Biologist’s Look at Complexity in Nature’Perspectives on Science and Christian Faith Vol. 65233241.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • DiemerJ.H. (1935) Over biotypen van Anopheles maculipennis Meigen in het bijzonder in Westelijk Nederland; een taxonomisch onderzoekDissertationLeiden.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • DiemerJ.H. (1936) ‘Het soortbegrip en de idee van het constante structuurtype in de biologie’Philosophia Reformata Vol. 13045.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • DiemerJ.H. (1944) ‘Natuur en Wonder’ Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland Vol. 42 53–93. Republished in: Diemer J.H. (1963) Natuur en Wonder 13–74 Buijten & SchipperheijnAmsterdam.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • DooyeweerdH. (1949) ‘Ter nagedachtenis van Harry Diemer (1904–1945)’Philosophia Reformata Vol. 141-5.

  • DooyeweerdH. (1953) A New Critique of Theoretical Thought Vol. I 1953 Vol. ii 1955 Vol. iii 1957 Presbyterian and Reformed Publishing Co.Philadelphia.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • DooyeweerdH. (1959) ‘Schepping en evolutie’Philosophia Reformata Vol. 24113159.

  • DooyeweerdH. (1971) ‘Na vijf en dertig jaren’Philosophia Reformata Vol. 36112.

  • FlipseA.C. (2012) ‘The Origins of Creationism in The Netherlands: The evolution debate among Twentieth-century Dutch Neo-Calvinists’Church History Vol. 81104145.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • FlipseA.C. (2014) Christelijke wetenschap: Nederlands rooms-katholieken en gereformeerden over de natuurwetenschap 1880–1940VerlorenHilversum.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • FlipseA.C. (2016) ‘Jan Lever: Bioloog, bruggenbouwer en boegbeeld van de vu in Verder kijken: Honderdvijfendertig jaar Vrije Universiteit Amsterdam in de samenleving. Zesentwintig portretten edited by FlipseA.195202VU University PressAmsterdam.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • GeertsemaH.G. (2011) ‘Emergent Evolution? Klapwijk and Dooyeweerd’Philosophia Reformata Vol. 765076.

  • GousmettC. (1985) The Nature of Miracle and the Miracle of Nature: a Study of the Thought of J. H. Diemer Concerning Nature and Miracle MPhil Thesis Institute for Christian Studies Toronto. Available at: http://bit.ly/1Sgrz1K. Accessed November 2 2015.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • KlapwijkJ. (2008) Purpose in the Living World: Creation and Emergent EvolutionCambridge University Press Cambridge.

  • KlapwijkJ. (2012) ‘Nothing in Evolutionary Theory Makes Sense Except in the Light of Creation’Philosophia Reformata Vol. 775777.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • KoorevaarG. and NederveenA. (2009) ‘Het eerste wat ik onomstotelijk geloof is de Schepper. Interview met prof. dr. Jan Lever (86) over schepping en evolutie’ Wapenveld Vol. 9 (2) 1015.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • KruyswijkH.H. (2011) Baas in eigen boek? Evolutietheorie en schriftgezag bij de Gereformeerde Kerken in Nederland (1881–1981)VerlorenHilversum.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • KuyperA. (1899) Evolutie. Rede bij de overdracht van het rectoraat aan de Vrije Universiteit 20 Oct. 1899 Amsterdam.

  • LeverJ. (1950a) Onderzoekingen betreffende de schildklierstructuurDissertationUtrecht.

  • LeverJ. (1950b) Het soortbegrip en de levende structurenKleywegtLoosduinen.

  • LeverJ. (1952a) ‘Het vraagstuk der typenafleidbaarheid tegen de achtergrond van de geschiedenis van de evolutietheorie’Geloof en Wetenschap Vol. 501322.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. (1952b) Het creationismeInaugural LectureVrije Universiteit, Amsterdam.

  • LeverJ. (1953) ‘Charles Robert Darwin’ Geloof en Wetenschap Vol. 516791 (this article is the text of a speech given in 1952).

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. (1954) ‘De mens in de biologie’ Geloof en Wetenschap Vol. 5277100. This article was also published in a book: (1956), De mens in de wetenschap 54–80 KokKampen.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. (1955) ‘De oorsprong van de mens’Geloof en Wetenschap Vol. 53133161.

  • LeverJ. (1956) Creatie en evolutieZomer & KeuningsWageningen.

  • LeverJ. (1958) Creation and Evolution transl. Peter G. Berkhout, Grand Rapids International Publications, Grand Rapids, MI.

  • LeverJ. (1964) ‘Planten, dieren en planten-dieren’Wijsgerig Perspectief op Maatschappij en Wetenschap Vol. 5 (May) 209228.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. (1969) Waar blijven we? Een bioloog over de wording van deze aardse werkelijkheid Kok Kampen.

  • LeverJ. (1970) Where Are We Headed? A Christian Perspective on EvolutionEerdmans, Grand Rapids, MI.

  • LeverJ. (1973) Geïntegreerde biologieOosthoek UitgeversmaatschappijUtrecht.

  • LeverJ. (1985) Schepping en evolutie: Een zwerftocht door de literatuur KokKampen.

  • LeverJ. and DooyeweerdH. (1948) ‘Rondom het biologisch soortbegrip: I, De ontwikkeling van het biologisch soortbegrip voor Darwin’Philosophia Reformata Vol. 13119138.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. and DooyeweerdH. (1949a) ‘Rondom het biologisch soortbegrip: ii, De historie van het biologisch soortbegrip na Darwin’Philosophia Reformata Vol. 14615.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. and DooyeweerdH. (1949b) ‘Rondom het biologisch soortbegrip: iii, Het soortbegrip bij Adolph Meyer’Philosophia Reformata Vol. 141532.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. and DooyeweerdH. (1950a) ‘Rondom het biologisch soortbegrip: iv, De maatstaven van een biologisch soortbegrip’Philosophia Reformata Vol. 1513.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. and DooyeweerdH. (1950b) ‘Rondom het biologisch soortbegrip: V, Constantie en evolutie in verband met de systematiek’Philosophia Reformata Vol. 15417.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LeverJ. and DooyeweerdH. (1950c) ‘Rondom het biologisch soortbegrip: vi, de opvattingen van Diemer en van de Wijsbegeerte der Wetsidee inzake het soortbegrip’Philosophia Reformata Vol. 151723.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LevitG.S. and MeisterK. (2006) ‘The History of Essentialism vs. Ernst Mayr’s “Essentialism Story”: A Case Study of German Idealistic Morphology’Theory in Biosciences Vol. 124281307.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LintonY.-M.SmithL.KoliopoulisG.Samanidou-VoyadjoglouA.ZounosA. and HarbachR.E. (2003) ‘Morphological and Molecular Characterization of Anopheles (Anopheles) maculipennis Meigen, Type Species of the Genus and Nominotypical Member of the Maculipennis Complex’Systematic Entomology Vol. 283955.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LivingstoneD.N. (1987) Darwin’s Forgotten Defenders: The Encounter Between Evangelical Theology and Evolutionary ThoughtEerdmansGrand Rapids, MI.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • LivingstoneD.N. (1999) ‘Situating Evangelical Responses to Darwin’ in Evangelicals and Science in Historical Perspective edited by LivingstoneD.N. D.G Hart and NollM.A.193-219Oxford University PressNew York.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • MayrE. (1959) ‘Agassiz, Darwin, and Evolution’Harvard Library Bulletin Vol. 13165194.

  • MayrE. (1982) The Growth of Biological Thought: Diversity Evolution and Inheritance The Belknap Press of Harvard University PressCambridgeMA.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • MayrE. (2004) What Makes Biology Unique? Considerations on the Autonomy of a Scientific DisciplineCambridge University Press Cambridge.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • MooreJ.R. (1979) The Post-Darwinian Controversies: A Study of the Protestant Struggle to Come to Terms with Darwin in Great Britain and America 1870–1900Cambridge University Press Cambridge.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • NijhoffR.A. (2014) De logosfilosofie van Jan Woltjer (1849–1917): Logos en wijsbegeerte aan de vroege Vrije UniversiteitBuijten & SchipperheijnAmsterdam.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • PaulH.W. (1988) ‘Religion and Darwinism: Varieties of Catholic Reaction’ in The Comparative Reception of Darwinism edited by GlickThomas F.403436 University of Chicago Press Chicago.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • ReifW.-E. (1983) ‘Evolutionary Theory in German Paleontology’ in Dimensions of Darwinism edited by GreneM.173-203Cambridge University Press Cambridge.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • ReifW.-E. (1986) ‘The Search for a Macroevolutionary Theory in German Paleontology’Journal of the History of Biology Vol. 1979130.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • RieppelO. (2011) ‘Wilhelm Troll (1897–1978): Idealistic Morphology, Physics, and Phylogenetics’History of Philosophy of the Life Sciences Vol. 33321342.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • SmocovitisV.B. (1997) Unifying Biology: The Evolutionary Synthesis and Evolutionary BiologyPrinceton University PressPrinceton, NJ.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • StellingwerffJ. (1987) De Vrije Universiteit na Kuyper . De Vrije Universiteit van 1905 tot 1955: een halve eeuw geestesgeschiedenis van een civitas academicaKokKampen.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • StraussD.F.M. (2009) Philosophy: Discipline of the DisciplinesPaideia PressGrand Rapids, MI.

  • TheunissenB. (1988) ‘Jan Boeke en de harmonie van het organisme: Een case-study van de totaliteitsidee in de 20e-eeuwse Nederlandse biologie’, Tijdschrift voor de Geschiedenis der Geneeskunde, Natuurwetenschappen Wiskunde en Techniek Vol. 115874.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • TheunissenB. and DonathM.J. (1986) ‘De plaats van de morfologie in de Nederlandse zoölogie, 1880–1940: Een terreinverkenning’, Tijdschrift voor de Geschiedenis der Geneeskunde, Natuurwetenschappen Wiskunde en Techniek Vol. 947-67.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • TrienesR. (1988) ‘The Influence of German Idealistic Philosophy on the Development of C.J. Van der Klaauw’s Epistemology’Acta Biotheoretica Vol. 3791119.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • TrienesR. (1989) ‘Type Concept Revisited. A Survey of German Idealistic Morphology in the First Half of the Twentieth Century’History and Philosophy of the Life Sciences Vol. 112342.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • Van de FliertJ.R. (1961) ‘Evolutie-werkelijkheid’ in Perspectief: Feestbundel van de jongeren bij het vijfentwintig jarig bestaan van de Vereniging voor Calvinistische Wijsbegeerte Kok Kampen.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • Van de FliertJ.R. (1968) ‘Evolutie en evolutionisme’Philosophia Reformata Vol. 33149166.

  • Van de FliertJ.R. (1969) ‘Fundamentalism and the Fundamentals of Geology’Journal of the American Scientific Affiliation Vol. 216981.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • Van der MeerJ.M. (2014) ‘European Calvinists and the Study of Nature: Some Historical Patterns and Problems’ in Calvinism and the Making of the European Mind edited by van den BrinkG. and HöpflH.103130BrillLeiden.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • Van der MeerJ.M. (2016) ‘Biology and the Philosophy of Emergence’ in The Future of Creation Order I: Science Philosophy and Theology [Proceedings of the Christian Philosophy Conference Amsterdam 16–19 August 2011] edited by G. Glas and J. de RidderSpringer, Heidelberg in preparation.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • VerburgM. (1989) Herman Dooyeweerd: Leven en werk van een Nederlands christen-wijsgeerTen HaveBaarn.

  • WearneB.C. (2011a) ‘Some Contextual Reflections on “Purpose in the Living World?”Philosophia Reformata Vol. 7684102.

  • WearneB.C. (2011b) ‘Creation and Evolution Bibliography: Selected Reformational Contributions (1899–2011)’Philosophia Reformata Vol. 76163168.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • WinsorM.P. (2003) ‘Non-essentialist Methods in Pre-Darwinian Taxonomy’Biology and Philosophy Vol. 18387400.

  • WinsorM.P. (2006) ‘The Creation of the Essentialism Story: An Exercise in Metahistory’History and Philosophy of the Life Sciences Vol. 28149174.

    • Search Google Scholar
    • Export Citation
  • 2

    Diemer died in 1945shortly after being liberated from a German concentration camp. Chris Gousmett (1985) describes the life and work of Diemer in detail. See also Flipse 2014 and Dooyeweerd’s 1949 obituary of Diemer.

  • 5

     For an overview see Wearne 2011b. The most important contributions in the field of geology may be those of Van de Fliert (1961 1968 1969).

  • 6

     See Clouser 1999128–139; and Klapwijk 2008 2012. Klapwijk 2008 was discussed extensively in Philosophia Reformata 76.1 (2011). We will come back to this discussion in our conclusion.

  • 18

     See also Bowler 198982–88.

  • 26

    In 1953just a few years before the publication of Lever’s book James Watson and Francis Crick published their theory on the structure of dna.

  • 32

    Translated by Van der Meer (2016).

Content Metrics

All Time Past Year Past 30 Days
Abstract Views 253 181 10
Full Text Views 174 14 0
PDF Downloads 14 0 0