Brabantia Ducatus

Geschiedenis en Cartobibliografie van het Hertogdom Brabant tot 1795

Series:

Deze inventarisatie van de gedrukte kaarten van het hertogdom Brabant omvat alle kaarten die gepubliceerd zijn tussen 1536, wanneer voor het eerst een kaart van Brabant wordt vermeld, en 1795, toen het feodale hertogdom werd opgeheven. De cartobibliografie betreft uitsluitend gedrukte kaarten, zowel houtsneden als koperdiepdrukken. In vier introductiehoofdstukken worden achtereenvolgens de geschiedenis van het hertogdom, de cartografie van het hertogdom, de wijzingen in het kaartbeeld in de loop van de tijd en de ontwikkeling van de nauwkeurigheid van kaarten met behulp van het programma MapAnalyst beschreven.
De cartobibliografie bevat kaarten van het hele hertogdom, de vier kwartieren, het noorden en het zuiden en een viertal historische kaarten. Alle kaarttitels zijn volledig, aangevuld met een toelichting, de publicatiewijze en een lijst van vindplaatsen, met nadruk op Nederland en België.

This catalogue of printed maps of the Duchy of Brabant includes all the maps published between 1536, the date of the earliest mention of a map of Brabant, and 1795, when the feudal duchy was abolished. It includes woodcuts and intaglio prints. Four introductory chapters discribe the history of the duchy, the catrography of the duchy, the changes in the cartographic image over time and the evolution of the accuracy of the maps over time.
The cartobibliography contains maps of the entire duchy, maps of the four quarters, and maps of the north and south. All map titles are complete and supplemented with explanatory remarks, the manner of publication, and a list of locations where copies can be found, emphasizing the Netherlands and Belgium.
In Dutch, with an English summary.

Hardback:

EUR €165.00USD $198.00

Biographical Note

Mario Dorigo (Arnhem, 1946) studied experimental physics ath the Radboud University Nijmegen. In 1985 he started working at the Ministry of Economic Affairs, which gave him the opportunity to see a lot of the world and visit many national libraries to see their maps and atlasses. He started with collecting maps from Breda, and quickly broadened his passion to Brabant.
His work for the 'Stichting Historische Cartografie van de Nederlanden' (foundation for historical cartography of the Netherlands) and his involvement in the cartographic fair in Breda and its expositions brought him in contact with Explokart.

Mathieu Franssen (Oirschot, 1950) studied history and civics at the Katholieke Leergangen Tilburg (later Fontys University of Applied Sciences). He started his teaching career during his study, first as a teacher of history and civics, later as a teacher of social studies.
He followed a course on historic cartography by professor Günter Schilder at the Utrecht University. From 1998-2008, he was responsible for several expositions in the Grote Kerk at Breda during the European Map Fairs. He is co-author of Guicciardini Illustratus: de kaarten en prenten in Ludovico Guicciardini's 'Beschrijving van de Nederlanden' (Hes & De Graaf, 2001), and has written several articles on historical cartography.


Table of contents

Inhoud

Woord vooraf

Inleiding
1. Geschiedenis van het hertogdom Brabant. Opkomst, bloei en ondergang
1.1. Brabant voor en na kantelmoment 1585
1.2. Een lange voorgeschiedenis
1.2.1. Het landschap en zijn bewoners tot de komst van de Franken (ca. 400)
1.2.2 De tijd van de Franken (ca. 400 – ca. 900)
1.3. Van Brabantgouw naar hertogdom Brabant
1.3.1. Brabant – naam en status van het grondgebied
1.3.2. Territoriale en politieke ontwikkelingen tot 1406
1.3.3. Brabant in vreemde handen: eerst Bourgondië dan Habsburg
1.4. Van primus inter pares naar tweederangs en verscheurd gewest
1.4.1. Hertogdom Brabant in zwaar weer
1.4.2. Hertogdom Brabant op weg naar een tweedeling
1.5. Hertogdom Brabant in tweeën
1.5.1. Staats- en Spaans-Brabant
1.5.2. Brabant als bufferzone
1.5.3. Oostenrijks Brabant, in rustiger vaarwater
1.5.4. Hertogdom Brabant, nog slechts geschiedenis

2. Kartering van het hertogdom Brabant. De basiskaarten
2.1. Jacob van Deventer en de eerste kaarten van Brabant
2.1.1. Vóór Van Deventer
2.1.2. Jacob van Deventer
2.1.3. De nauwkeurigheid van de kaart van Van Deventer
2.1.4. Ná Van Deventer
2.1.5. Andere vroege navolgers van Van Deventer (Münster en Italiaanse uitgevers)
2.2. De manuscriptkaarten van Brabant in de atlassen van Christian Sgrooten
2.2.1. De Brusselse atlas 1573
2.2.2. De Atlas Madritensis 1592
2.3. Michael Floris van Langren
2.4. Visscher en Hondius
2.4.1. De Visschers
2.4.2. Jodocus Hondius en zijn erfgenamen
2.5. De Franse cartografen Sanson, Jaillot en Delisle
2.5.1. Guillaume Delisle
2.6. De Zuid-Nederlandse cartografen Fricx en De Ferraris
2.6.1. Eugène Henry Fricx (1644-1730)
2.6.2. Joseph Jean François graaf de Ferraris (Lunéville, 20 april 1726 – Wenen, 1 april 1814)
2.7. De kartering van Staats-Brabant door de Hattinga’s
2.8. Eigen werk of kopieën: Relaties tussen kaarten en cartografen

3. Veranderingen in het kaartbeeld van 1536 tot 1795
3.1. Het Schelde-Maas-estuarium
3.1.1. De Schelde
3.1.2. De loop van de Schelde van Antwerpen tot voorbij Rupelmonde
3.1.3. De rivier de Schijn
3.1.4. De overstromingen en inundaties langs de rechter Scheldeoever
3.1.5. Hildernisse en Emaus
3.1.6. Het toponiem Polder
3.2. De Maas en de Biesbosch
3.2.1. De Biesbosch
3.2.2. De polders van Noordwest-Brabant
3.2.3. Polders van Willemstad en Klundert
3.2.4. Princenland
3.3. Overige veranderingen in het kaartbeeld
3.3.1. Spookdorpen en -rivieren
3.3.2. Bornberge
3.3.3. Dyck
3.3.4. Hogerheyde R.
3.4. Turfwinning in West-Brabant
3.5. De Peel
3.5.1. Vorm
3.5.2. Seven Meeren
3.5.3. Turfwinning en grenzen
3.5.4. Wegen in de Peel
3.6. Bossen en wouden
3.7. Vaarten en kanalen, wegen en watermolens
3.7.1. Bruesselsche Schipvaert
3.7.2. Kanaal Demer Maas
3.7.3. Kanaal bij de Dyle.
3.7.4. Het kanaal Leuven - Dyle
3.7.5. Wegen
3.7.6. Watermolens
3.8. Buitenhuizen

4. De planimetrische nauwkeurigheid van de kaarten van het hertogdom Brabant.
4.1. Inleiding
4.2. Methode
4.3. Analyse van kaarten van Brabant
4.4. Resultaten
4.4.1. Vervormingsraster
4.4.2. Verplaatsingsvectoren en verplaatsingscirkels
4.4.3. Opmerkingen per geanalyseerde kaart
4.4.4. Isolijnen
4.4.5. Rekenkundige maat voor de afwijkingen
4.5. Conclusies

Cartobibliografie
1. Methodiek van de kaartbeschrijvingen
2. Kaartbeschrijvingen in chronologische volgorde

Summary in English

Alfabetische lijst van bibliotheken

Verantwoording van de afbeeldingen

Alfabetisch lijst van kaarttitels

Literatuur

Alfabetisch register van persoonsnamen

Readership

All interested in maps, Brabant and early Dutch cartography.

Information