Browse results

You are looking at 1 - 3 of 3 items for :

  • East Asian History x
  • Primary Language: Dutch x
Clear All

Manhafte heren en rijke erfdochters

Het voorgeslacht van E. du Perron op Java

Kees Snoek

In ieder geval is waar, dat ik in Holland altijd zo'n beetje de 'lastige vreemdeling' bleef. Dat is eigenlik ook wel logies: mijn ouders waren bijna volbloed Fransen en verder 'koloniaal patriciaat', wat weer iets anders is dan hollandse bourgeoisie.
Dit schreef E. du Perron (1899-1940) aan de politieke balling Soetan Sjahrir in een poging om zichzelf sociaal-cultureel te situeren. In dit boek wordt de kleurrijke geschiedenis beschreven van de Du Perrons op Java, die begint met de stamvader Jean Roch du Perron (1756/7-1806). Als 'cadet en bombardier' in dienst getreden van de VOC, eindigde hij als kapitein van de genie. Binnen enkele generaties wisten zijn nakomelingen door te dringen tot de hoogste kringen van de koloniale samenleving. Dat was voor een deel de eigen verdienste van deze 'manhafte heren', voor een ander deel hadden zij deze gerieflijke status te danken aan hun verbintenis met 'rijke erfdochters'.
In dit boek ontvouwt zich in zeven hoofdstukken een waaier van relaties en worden witte plekken ingevuld in de geschiedenis van Indische families. Dankzij Tim Timmers (1949), nazaat van E. du Perrons tante Louise Henriëtte, zijn diverse unieke documenten uit familiebezit in de tekst verwerkt. Tevens zijn er veel onbekende portretten opgenomen van de Du Perrons, P.H. Menu en aangetrouwde verwanten.

E. van den Boogaart

Jan Huygen van Linschotens Itinerario is in 1595 niet het eerste boek met afbeeldingen over Azië, maar wel een waarin de omvang, de variatie en de reikwijdte van de prenten opmerkelijk is. Niet voor niets wordt het een “waterscheiding in Europa’s geïllustreerde verbeelding van Azië” genoemd. Het is het eerste werk over Azië dat in het Nederlands en door een Nederlander is geschreven.
Het publiek wilde alles weten over dat verre Azië. Daarom werden in 1604 dertig prenten uit het Itinerario als aparte set uitgegeven: de Icones et habitus Indorum met onder elke prent samenvattingen van de oorspronkelijke teksten in het Latijn. Die onderschriften brengen de wat stijfjes getekende teksten tot leven door retorische overdrijvingen, scabreuze anekdotiek en allerlei terzijdes.
Van den Boogaart laat in zijn studie zien dat de combinatie van woord en beeld een educatieve bedoeling had. De prenten zijn geen nauwgezette weergave van de Aziatische werkelijkheid, maar moeten “gelezen” worden als een visuele instructie voor het begrijpen van de samenlevingen in Oost-Azië. De samenstellers van de Icones stellen zich op als vermanende humanisten: “Weet reiziger, dat U zult moeten kiezen. Kies voor matigheid”.
De Icones et habitus Indorum getuigt van inventiviteit in het gebruik van beeldende middelen, tegelijkertijd is het een voorbeeld van een methodische ordening van de kennis over vreemde volken. Al met al is het een opmerkelijk document van de vroeg-moderne visuele cultuur. Een beeldverhaal kortom “seer nut, oorbaer ende oock vermakelijk voor alle curieuse ende liefhebbers van vreemdigheden”.

Jef Last

Liedjes op de maat van de Rottan

Edited by Harry A. Poeze

Jef Last (1898-1972), rond 1930 voorman van de proletarisch-revolutionaire literatuur in Nederland, schreef van 1927 tot 1934 een dertigtal gedichten waarin hij op de scherpst mogelijke wijze van leer trok tegen het Nederlandse imperialisme in Nederlands-Indië. Hij werd daarbij vooral geïnspireerd door de vervolging van de Indonesische communisten na de opstanden van 1936-1927, die gepaard ging met executies en massa internering in de Boven-Digoel, diep in het onherbergzame Nieuw-Guinea. Ook poogde hij de Nederlandse arbeiders te mobiliseren en hekelde hij de opstelling van de grote sociaal-democratische SDAP. Zowel naar aard als inhoud is deze poëzie, die in obscure bundeltjes en verspreide linkse periodieken verscheen, opmerkelijk.
In een inleiding worden de grillige politieke omzwervingen—van SDAP via Trotzkistische bewegingen nar de Communistische Partij—van Jef Last in deze jaren beschreven, zijn poëtisch genre geanalyseerd en zijn plaats in de ‘Indische poëzie’ bepaald. Zo wort een marginaal, maar boeiend stukje literaire, politieke en Indische historie aan de onverdiende vergetelheid ontrukt en vastgelegd. De historicus dr. Harry Poeze (1947), hoofd van de KITLV Uitgeverij, verzamelde deze poëzie en schreef de inleiding.